Triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em & cách chăm sóc

1. Nhiễm khuẩn đường ruột là gì?

Nhiễm khuẩn đường ruột (tiếng Anh: Bowel infections) còn được gọi là nhiễm trùng đường ruột hay viêm dạ dày ruột. Đây là tình trạng đường tiêu hóa bị tổn thương do sự xâm nhập của các tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng gây ra. Nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe. 

2. Nhận biết triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em

Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột thường xuất hiện những biểu hiện như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn,... Chi tiết như sau: 

2.1. Đau bụng

Trẻ có thể bị đau bụng co thắt từng cơn (khoảng 3 – 4 phút/lần), kèm theo chướng bụng và đầy hơi. Cơn đau thường tập trung ở vùng bụng dưới nhưng có thể lan ra khắp bụng. Những cơn đau bụng này xảy ra khi hệ tiêu hóa cố gắng tống xuất các vi sinh vật có hại và độc tố của chúng ra ngoài.

2.2. Tiêu chảy

Một trong những biểu hiện của nhiễm trùng đường ruột ở trẻ nhỏ và cả người lớn là tiêu chảy (phân lỏng, nhiều nước và tần suất đi ngoài nhiều hơn bình thường). Mức độ nghiêm trọng và thời gian bị tiêu chảy có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột. 

2.3. Buồn nôn, nôn mửa

Cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa từng cơn là những dấu hiệu sớm phổ biến của trẻ nhiễm khuẩn đường ruột. Buồn nôn và nôn là cách cơ thể đang cố gắng loại bỏ các tác nhân gây nhiễm trùng.

2.4. Biếng ăn, lười bú

Biếng ăn là một trong những biểu hiện cho thấy hệ tiêu hóa của trẻ đang gặp vấn đề, bao gồm cả việc bị các tác nhân gây nhiễm khuẩn đường ruột tấn công. Hệ quả là trẻ chán ăn, lười bú, ăn không ngon miệng, thậm chí là bỏ ăn.

2.5. Đau đầu

Đau đầu có thể do mất nước từ chính tình trạng nhiễm trùng viêm dạ dày ruột gây ra. Đau đầu cũng có thể xảy ra do cứng cơ do nôn mửa hoặc mệt mỏi trong thời gian dài do nhiễm trùng viêm dạ dày ruột.

2.6 Một số biểu hiện nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ khác

Những triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em khác mà mẹ cũng cần chú ý bao gồm: sốt, li bì, có máu trong phân,...

3. Nguyên nhân trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột là gì?

Nhiễm trùng đường ruột ở trẻ nhỏ chủ yếu do sự xâm nhập của các tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng gây ra. Các yếu tố góp phần gây ra tình trạng này gồm: hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu, môi trường sống không đảm bảo vệ sinh, trẻ ăn uống thiếu chất,...:

3.1. Nhiễm khuẩn từ lúc mới sinh

Trẻ có thể bị nhiễm khuẩn đường ruột và nhiễm khuẩn nói chung ngay từ khi mới sinh. Nguyên nhân có thể đến từ việc trẻ hít hoặc nuốt phải vi khuẩn có hại sống trong đường sinh dục của mẹ trong quá trình chuyển dạ sinh thường. Sau đó vi khuẩn hoặc virus đi vào phổi hoặc vào máu của trẻ và gây ra tình trạng nhiễm trùng. 

3.2. Hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu

Hệ tiêu hóa của trẻ trong những năm đầu đời vô cùng non yếu. Điều này tạo điều kiện cho các tác nhân gây nhiễm trùng có cơ hội xâm nhập và tấn công hệ tiêu hóa của trẻ.

3.3. Môi trường sống không đảm bảo vệ sinh

Vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây nhiễm trùng đường ruột có thể bám trên quần áo, mền gối, dụng cụ ăn uống, lông động vật, đồ chơi,… Trẻ có thể vô tình tiếp xúc với những mầm bệnh trên và bị lây nhiễm. 

3.4. Trẻ ăn uống thiếu chất

Chế độ ăn uống thiếu khoa học có thể khiến trẻ bị suy dinh dưỡng. Trong khi đó, đề kháng của trẻ suy dinh dưỡng dễ bị suy yếu. Do vậy trẻ suy dinh dưỡng dễ bị nhiễm khuẩn hơn trẻ bình thường, bao gồm cả nhiễm khuẩn đường ruột.

3.5. Một số nguyên nhân khác

Ngoài ra, trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột còn có thể do vô tình tiếp xúc với người mắc bệnh này, bữa ăn của trẻ không được chế biến đúng cách (thịt, trứng hoặc động vật có vỏ chưa nấu chín),...

4. Cách chăm sóc trẻ bị nhiễm trùng đường ruột tại nhà

Kết hợp với việc cho bé dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và tích cực cho bé nghỉ ngơi, mẹ có thể hỗ trợ bé bị nhiễm trùng đường ruột tại nhà nhanh hồi phục sức khỏe bằng cách: bù nước cho bé, xây dựng chế độ ăn hợp lý, vệ sinh đồ dùng của bé thường xuyên,... Cụ thể:

4.1 Bù nước cho bé

Tiêu chảy và nôn do nhiễm trùng đường ruột làm trẻ bị mất nước và điện giải. Vì thế với trẻ dưới 6 tháng, mẹ nên tăng thêm cữ bú và thời gian bú. Với trẻ từ 6 tháng trở lên, mẹ có thể cho trẻ uống nước sôi để nguội, nước Oresol (pha theo đúng hướng dẫn của bác sĩ) để bù nước và điện giải cho trẻ.

4.2 Xây dựng chế độ ăn hợp lý

Đối với tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ, việc kiêng khem quá mức có thể khiến cho trẻ bị suy dinh dưỡng và khó hồi phục. Vì thế tùy theo độ tuổi, mẹ nên xây dựng chế độ ăn uống hợp lý cho trẻ. Chẳng hạn với trẻ dưới 6 tháng, mẹ chỉ nên cho trẻ bú mẹ hoặc sữa công thức.

Còn với trẻ đã ăn dặm, mẹ cần chia nhỏ bữa ăn trong ngày. Đồng thời nấu các món ăn mềm, dễ tiêu hóa, hấp thu, cân bằng dinh dưỡng như cháo, súp, canh,…

4.3 Vệ sinh nơi sinh hoạt và đồ dùng của trẻ thường xuyên

Trong quá trình chăm sóc trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột tại nhà, mẹ cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa sạch sẽ. Đặc biệt mẹ cần chú ý vệ sinh cho các vật dụng ăn uống, đồ chơi, đồ dùng cá nhân,... của trẻ để tránh lây cho các thành viên khác trong gia đình. 

4.4 Luôn rửa tay trước và sau khi chạm vào bé

Các tác nhân gây nhiễm khuẩn đường ruột rất dễ lây lan. Để tránh tình trạng bé bị bệnh lại cũng như đảm bảo sức khỏe cho các thành viên trong gia đình, mẹ cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào bé.

4.5 Xử lý chất thải của trẻ kỹ càng

Mẹ cần cho tã có chứa phân của trẻ vào túi ni-lông, buộc chặt rồi vứt vào vào thùng rác có nắp đậy để hạn chế tối đa vi khuẩn lây lan. Sau đó, mẹ cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng.

5. Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột bao lâu thì khỏi?

Nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách, trẻ bị nhiễm trùng đường ruột có thể dần hồi phục sau khoảng 1 tuần. Tuy nhiên, điều này còn tùy thuộc vào thể trạng, mức độ và nguyên nhân gây bệnh. Chẳng hạn nhiễm khuẩn đường ruột do vi khuẩn Salmonella gây ra thường hồi phục trong 4 – 7 ngày, trong khi nhiễm trùng do ký sinh trùng có thể kéo dài 1 – 2 tuần hoặc lâu hơn.

6. Khi nào nên đưa bé đi khám bác sĩ?

Mẹ cần chú ý các triệu chứng nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em. Ngay khi trẻ xuất hiện những triệu chứng đầu tiên (đau bụng, tiêu chảy, nôn,...), mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ trong thời gian sớm nhất.

Trong trường hợp xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng sau, mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay lập tức:

• Tiêu chảy kèm sốt,
• Phân có nhầy lẫn máu.
• Trẻ lừ đừ, vã mồ hôi, tay chân lạnh.
• Trẻ bỏ bú, không ăn uống được, nôn mửa nhiều.
• Tiêu chảy nhiều lần (5-6 lần/giờ), phân toàn nước, nước phân đục.
• Trẻ không tiểu tiện hoặc tiểu rất ít.

7. Cách phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em

Để hạn chế nguy cơ trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, mẹ cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm khi cho trẻ ăn, rửa tay thường xuyên, vệ sinh nhà cửa sạch sẽ,... Chi tiết như sau: (1)

• Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Mẹ chỉ cho trẻ ăn thức ăn đã được nấu chín kỹ để tiêu diệt vi khuẩn, virus gây bệnh.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng: Mẹ hãy hướng dẫn bé rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh giúp loại bỏ mầm bệnh đường ruột.
• Vệ sinh nhà cửa và đồ chơi trẻ em: Mẹ cần dọn dẹp, sát khuẩn bề mặt tiếp xúc thường xuyên để giảm nguồn lây nhiễm.
• Sử dụng nước sạch/ an toàn: Mẹ cần đun sôi nước trước khi dùng nếu không chắc nguồn nước, tuyệt đối không sử dụng nước bẩn.
• Tiêm vắc xin phòng ngừa: Mẹ cần cho bé tiêm vắc xin Rotavirus và các vắc xin liên quan giúp giảm nguy cơ nhiễm virus đường ruột.
• Bổ sung lợi khuẩn: Việc bổ sung lợi khuẩn có tác dụng cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó giúp hệ tiêu hóa của trẻ thêm khỏe mạnh. Mẹ có thể bổ sung lợi khuẩn cho bé trong chế độ ăn hàng ngày thông qua sữa chua.

Bật mí, sữa chua cho bé Zott Montinis sử dụng nguồn sữa tươi 100% từ châu Âu, được lên men tự nhiên với 2 chủng men L. Bulgaricus và S. Thermophilus, kết hợp cùng chất xơ hòa tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn hỗ trợ tiêu hoá tốt cho bé. Đặc biệt, đi kèm với chất xơ, sữa chua sữa chua còn bổ sung vitamin nhóm B (B2, B6) giúp trẻ tăng sức đề kháng.

Sữa chua Montinis có 4 vị thơm ngon: nguyên bản ít đường, chuối, táo và xoài. Nhờ đó mà mẹ có thể thường xuyên thay đổi để làm phong phú thực đơn của bé.