Trẻ đi ngoài có hạt đen do đâu, có sao không? 4 điều nên biết

1. Nguyên nhân thường gặp khiến trẻ đi ngoài có hạt đen

Hiện tượng trẻ đi ngoài xuất hiện các hạt hoặc đốm đen nhỏ thường do chế độ ăn uống hoặc uống thuốc bổ sung sắt. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe ở hệ tiêu hóa mà bố mẹ cần lưu ý.

1.1 Thức ăn chưa được tiêu hóa hết

Hệ tiêu hóa non nớt của trẻ chưa hoàn thiện đầy đủ các enzyme để phân tách hoàn toàn các loại chất xơ hoặc hạt nhỏ từ thực phẩm. Vì thế đôi khi trẻ ăn một số thực phẩm như thanh long, quả việt quất, mâm xôi, đậu đen… có thể không tiêu hóa hết. Hệ quả là chúng đào thải ra ngoài dưới dạng các hạt, đốm màu đen li ti lẫn trong phân. (1)(2)

1.2 Trẻ đang bổ sung sắt

Nguyên nhân trẻ đi ngoài có hạt đen có thể do sử dụng các loại sữa công thức giàu hàm lượng sắt, hoặc đang trong liệu trình uống dung dịch bổ sung sắt. Khi cơ thể trẻ không hấp thụ hết lượng sắt được dung nạp, phần sắt dư thừa sẽ trải qua quá trình oxy hóa tại đường ruột, khiến phân của trẻ xuất hiện các hạt nhỏ sẫm màu bám lợn cợn.

1.3 Trẻ nuốt phải máu từ núm vú của mẹ

Một số trường hợp phân của trẻ bú mẹ lẫn hạt màu đen có thể do nuốt phải một ít máu từ núm vú của mẹ (vú mẹ bị nứt, trầy xước). Lượng máu này khi đi vào hệ tiêu hóa của trẻ sẽ chuyển dần sang màu sẫm, khiến phân có những hạt đen.

1.4 Do nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc các bệnh lý khác

Hiện tượng trẻ đi ngoài có hạt đen có thể bắt nguồn từ việc nhiễm khuẩn, nhiễm ký sinh trùng do không đảm bảo các yếu tố vệ sinh. Chẳng hạn như người chăm sóc trẻ không rửa tay hoặc không lau sạch núm vú trước và sau khi cho bú, hoặc do bình sữa và sữa công thức không được khử trùng, bảo quản đúng cách. Sự xâm nhập của các tác nhân này gây tổn thương niêm mạc ruột và dẫn đến đi ngoài bất thường.

Ngoài ra, tình trạng phân có lẫn hạt màu đen cũng được xem là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm gây chảy máu trong đường tiêu hóa trên như viêm ruột, xoắn ruột… Vì thế, bố mẹ nên theo dõi sát sao và đưa con đi thăm khám, nếu thấy con đi ngoài bất thường kèm theo các biểu hiện như sốt, chướng bụng, nôn ói nhiều, lờ đờ…

1.5 Ảnh hưởng của một số loại thuốc

Ngoài việc bổ sung sắt, đặc tính phân của trẻ cũng có thể thay đổi do ảnh hưởng của một số loại thuốc. Nếu con gặp tình trạng đi ngoài có hạt đen trong quá trình dùng thuốc, bố mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng cải thiện.

2. Trẻ đi ngoài có hạt đen nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?

Khi nhận thấy phân của trẻ có hạt đen, trước hết mẹ nên xem lại nhật ký ăn uống gần nhất của con (hoặc của mẹ, nếu trẻ đang bú mẹ hoàn toàn). Hãy rà soát xem trẻ có vừa ăn các thực phẩm sẫm màu, khó tiêu kể trên hay không. Nếu có, mẹ hãy thử tạm ngừng cho trẻ ăn các thực phẩm này từ 1 đến 2 ngày và tiếp tục theo dõi sát sao. Nếu các hạt đen biến mất và trẻ vẫn sinh hoạt, vui chơi bình thường thì đây chỉ là hiện tượng sinh lý tự nhiên, không nguy hiểm và không cần can thiệp y tế.

Tuy nhiên, nếu bé đi ngoài hạt đen kèm theo bất kỳ dấu hiệu bất thường như sốt, đau bụng, nôn mửa, bụng căng chướng… hoặc hiện tượng này không giảm sau vài ngày ngừng thực phẩm, thì nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và có hướng xử trí phù hợp.

3. Cách chăm sóc khi trẻ đi ngoài có hạt đen mẹ nên biết

Khi phát hiện phân của trẻ có hạt đen, việc chăm sóc đúng cách tại nhà sẽ giúp con sớm cải thiện và bảo vệ hệ tiêu hóa non nớt của con:

• Xem lại các nguyên nhân để loại trừ: Mẹ cần rà soát lại nhật ký ăn uống của trẻ trong 1 - 2 ngày gần nhất hoặc các loại thuốc, vi chất (như sắt) trẻ đang sử dụng để xác định xem đây có phải là hiện tượng sinh lý bình thường hay không.
• Điều chỉnh lại chế độ ăn uống của trẻ: Tạm thời cắt giảm các loại trái cây có hạt nhỏ hoặc thực phẩm quá sẫm màu, đồng thời chế biến món ăn mềm, lỏng và dễ tiêu hóa để giảm bớt gánh nặng cho đường ruột của con.
• Nên bổ sung thêm thực phẩm có lợi cho hệ tiêu hóa: Mẹ nên ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu lợi khuẩn (probiotics) - đặc biệt là sữa chua phù hợp với lứa tuổi. Điều này góp phần giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại, từ đó hỗ trợ niêm mạc ruột nhanh phục hồi và cải thiện tình trạng đi ngoài bất thường của trẻ.
• Đảm bảo vệ sinh trong quá trình chăm sóc trẻ: Người chăm sóc cần rửa tay xà phòng trước khi pha sữa, cho trẻ ăn, đồng thời tuân thủ việc tiệt trùng kỹ lưỡng bình sữa, núm vú và các dụng cụ ăn dặm của con.
• Theo dõi sát sao các biểu hiện toàn thân của con: Tiếp tục quan sát tính chất phân trong các lần đi tiêu tiếp theo, đồng thời chú ý các biểu hiện của trẻ để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.