Trẻ bị tiêu chảy nôn trớ: Nguyên nhân và cách khắc phục

1. Vì sao trẻ tiêu chảy kèm theo nôn trớ?

Trẻ bị tiêu chảy kèm nôn trớ đến từ nhiều nguyên nhân như: nhiễm khuẩn/nhiễm virus đường ruột, lồng ruột, dị ứng hay ngộ độc thực phẩm, tác dụng phụ của thuốc,...

1.1. Nhiễm khuẩn, nhiễm virus

Hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu nên vi khuẩn/virus dễ dàng tấn công, gây hại. Nếu trẻ tiêu chảy và nôn trớ, đây có thể là một dấu hiệu cảnh báo con nhiễm Rotavirus (một loại virus gây viêm dạ dày - ruột) và thường kèm theo quấy khóc, nôn, sốt nhẹ, mệt mỏi,... 

1.2. Lồng ruột

Lồng ruột là vấn đề thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, xảy ra khi một đoạn ruột “chui” vào lòng một đoạn khác nằm gần cạnh. Điều này khiến quá trình tiêu hóa bình thường ở bé bị cản trở, dẫn tới các triệu chứng tiêu chảy, đau bụng, bỏ bú, nôn ói ra dịch xanh hoặc vàng,...

1.3. Dị ứng hoặc ngộ độc thực phẩm

Trẻ bị tiêu chảy nôn trớ còn có thể do dị ứng hoặc ngộ độc thực phẩm. Lúc này, đi ngoài và nôn là hai phản ứng tự nhiên của cơ thể để đào thải yếu tố có hại ra ngoài. Ngoài ra, bé thường xuất hiện thêm một số dấu hiệu như: nôn mửa, khó thở, đau bụng, sốt,...

1.4. Tác dụng phụ của thuốc

Nếu trẻ phải điều trị bệnh bằng kháng sinh dài ngày, hệ vi sinh dễ bị mất cân bằng. Bởi, loại thuốc này cùng lúc tiêu diệt cả hại khuẩn và lợi khuẩn. Khi ấy, trẻ thường bị rối loạn tiêu hóa, dẫn tới biểu hiện tiêu chảy, nôn trớ liên tục.

1.5. Một số nguyên nhân khác

Không chỉ những lý do như trên, trẻ bị tiêu chảy nôn trớ còn đến từ việc ăn quá no. Hoặc bé thưởng thức món ăn không phù hợp độ tuổi (ví dụ: mới tập ăn dặm nhưng lại thử thực phẩm cứng, khô như bánh quy) nên dẫn tới khó tiêu, đầy bụng.

2. Trẻ bị tiêu chảy nôn trớ có nguy hiểm không?

Tiêu chảy nôn trớ ở trẻ kéo dài nhiều ngày liền có khả năng gây ra mất nước và thiếu hụt điện giải. Nếu không kịp thời khắc phục, bé dễ gặp phải nhiều hệ lụy nghiêm trọng với sức khỏe. Ngoài ra, tình trạng này còn khiến trẻ kém hấp thu, tăng nguy cơ thiếu chất và suy dinh dưỡng.

3. Nên làm gì trẻ bị tiêu chảy nôn trớ?

Khi trẻ tiêu chảy kèm nôn trớ, mẹ nên tích cực bù nước, điện giải cho con bằng sữa mẹ, dung dịch Oresol và sử dụng thuốc (nếu có) theo chỉ định bác sĩ. Đồng thời, mẹ hãy tăng lợi khuẩn đường ruột ở bé bằng thực phẩm lành mạnh và vệ sinh cơ thể, nơi sinh hoạt của con cẩn thận.

3.1. Tích cực bù nước cho bé

Đối với trẻ uống sữa mẹ, mẹ nên tiếp tục cho con bú theo nhu cầu để kịp bù nước, điện giải bị thiếu hụt. Còn với trẻ đã ăn dặm, ngoài uống đủ sữa, mẹ hãy cho bé uống thêm nước lọc, nước ép trái cây tươi, nước súp, nước canh,... Đặc biệt, mẹ đừng quên pha dung dịch Oresol và cho trẻ uống từng ngụm nhỏ giúp hạn chế mất nước, rối loạn điện giải khi đi ngoài, nôn trớ liên tục nhé.

3.2. Bổ sung lợi khuẩn cho trẻ 

Mẹ nên tích cực bổ sung thực phẩm giàu lợi khuẩn đường ruột (như: sữa chua, súp miso,...) cho bé ổn định lại hệ vi sinh, từ đó cải thiện tiêu chảy và nôn trớ hiệu quả. Ngoài ra, mẹ có thể tham vấn ý kiến bác sĩ về việc để trẻ uống men vi sinh nhằm cân bằng vi sinh vật ruột nhanh chóng.

3.3. Thay đổi chế độ ăn phù hợp

Khi trẻ bị tiêu chảy nôn trớ, mẹ hãy thiết kế lại chế độ ăn sao cho vừa đủ chất, vừa dễ tiêu. Một số thực phẩm nên bổ sung cho bé là cháo, súp, thịt nạc, rau củ quả,... Tuy nhiên, mẹ lưu ý chọn nguyên liệu tươi ngon, nguồn gốc rõ ràng và phải chế biến thức ăn chín kỹ để đảm bảo an toàn.

3.4. Vệ sinh cơ thể con kỹ càng

Mẹ nên thay ngay tã mới khi trẻ đi ngoài. Đồng thời, mẹ lau sạch cơ thể trẻ (nhất là vùng mông) bằng nước ấm trước khi thay tã mới và xử lý chất thải của con cẩn thận. Những điều này giúp ngăn ngừa vi khuẩn có hại lây lan khiến tình trạng tiêu chảy ở bé nặng hơn.

3.5. Sử dụng thuốc hạ sốt, cầm tiêu chảy theo chỉ định bác sĩ

Mẹ có thể tham vấn ý kiến bác sĩ về việc sử dụng thuốc hạ sốt hoặc thuốc cầm tiêu chảy cho bé. Lưu ý rằng mẹ không tự ý dùng hay lạm dụng quá liều vì có thể gây hại đến sức khỏe trẻ.

3.6. Đảm bảo nơi sinh hoạt, nghỉ ngơi của bé luôn sạch sẽ

Mẹ cần giữ không gian sinh hoạt của bé sạch sẽ, thoáng mát để hạn chế vi khuẩn có hại phát triển, gây bệnh. Đồng thời, điều này giúp trẻ thoải mái, ngủ ngon giấc để hồi phục nhanh chóng.

4. Khi nào nên đưa trẻ bị tiêu chảy nôn trớ đi khám ngay?

Nếu trẻ tiêu chảy kèm nôn trớ mãi không khỏi khỏi dù đã áp dụng những cách trên, kèm theo các dấu hiệu sau đây, thì mẹ nên đưa con đi khám ngay:

• Nôn ói liên tục trong 24 giờ.
• Đau bụng dữ dội.
• Phân có lẫn máu.
• Sốt cao.
• Lừ đừ, da xanh xao.
• Bỏ bú.
• Sụt cân.

>> Xem thêm: Trẻ bị sôi bụng đi ngoài: Dấu hiệu, nguyên nhân và giải pháp

5. Những sai lầm thường gặp khi chăm sóc trẻ bị tiêu chảy nôn trớ tại nhà

Khi tự chăm sóc trẻ tiêu chảy nôn trớ, không ít mẹ gặp phải một số sai lầm như: pha dung dịch Oresol quá đặc hoặc quá loãng, kiêng khem quá mức trong ăn uống, tự ý dùng thuốc mà chưa có chỉ định bác sĩ,... Những điều này đều ảnh hưởng không tốt đến tốc độ phục hồi của trẻ.

• Pha oresol sai cách: Tỷ lệ Oresol và nước khuyến nghị là 1 gói nhỏ cùng 200ml nước (hoặc gói to với 1 lít nước). Nếu pha quá đặc hay quá lỏng thì có thể gây nguy hiểm cho trẻ.
• Cho trẻ ăn hoặc uống quá nhiều trong một lần: Nhiều mẹ lo sợ con thiếu chất nên chuẩn bị khẩu ăn nhiều hơn bình thường. Thực chất, điều này không khuyến khích vì ăn quá no hay quá nhiều khi bụng không khỏe sẽ khiến hệ tiêu hóa của bé thêm áp lực, làm trầm trọng hơn tình trạng tiêu chảy, nôn trớ.
• Kiêng khem trong ăn uống quá mức: Kiêng khem quá kỹ cũng không phải là một ý hay, vì sẽ khiến trẻ bị tiêu chảy nôn trớ thiếu chất. Thay vì vậy, mẹ hãy để bé ăn uống thoải mái một chút, nhưng dưới sự kiểm soát nhất định về những thực phẩm nên và không nên dùng.
• Tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định bác sĩ: Mẹ chỉ nên sử dụng thuốc nếu bác sĩ chỉ định. Bởi nếu tự ý dùng, bé có khả năng rối loạn vi sinh đường ruột nghiêm trọng hơn, gây tiêu chảy kéo dài.

6. Phòng tránh tình trạng trẻ tiêu chảy nôn trớ như thế nào?

Để hạn chế tiêu chảy và nôn trớ, mẹ nên chú trọng bổ sung lợi khuẩn cho con hàng ngày, đảm bảo nơi sinh hoạt sạch sẽ cũng như tiêm phòng đầy đủ.

• Bổ sung lợi khuẩn cho ruột: 

Đường ruột khỏe giúp trẻ hấp thu dinh dưỡng tốt, tránh rối loạn tiêu hóa. Và khi bụng khỏe, đề kháng cũng được tăng cường bởi hơn 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột. Vậy nên, bé hạn chế các vấn đề tiêu hóa do nhiễm trùng, nhiễm khuẩn hiệu quả. 

Vì vậy, cùng với chế độ ăn giàu thực phẩm bổ sung lợi khuẩn, mẹ hãy cho bé thưởng thức thêm sữa chua Zott Montinis ở các bữa giữa buổi. Sản phẩm lên men 100% sữa tươi chuẩn châu Âu với 2 chủng men L. Bulgaricus và S. Thermophilus, đồng thời bổ sung chất xơ hòa tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn ở ruột. Qua đó, trẻ ổn định hệ vi sinh để giảm tiêu chảy và cải thiện hấp thu. Không chỉ vậy, Zott Montinis bổ sung Vitamin nhóm B (B2, B6, B9) giúp trẻ tăng đề kháng, hạn chế nguy cơ mắc bệnh vặt. 

Mẹ có thể để trẻ sử dụng sản phẩm hàng ngày vì không chứa chất bảo quản, an toàn cho sức khỏe và được sản xuất trên dây chuyền hiện đại, khép kín chuẩn Đức. Hơn nữa, sữa chua kết cấu sánh mịn, thơm ngon với 3 hương vị (nguyên bản, xoài và táo) nên bé mê tít từ lần đầu nếm thử.

>> Xem thêm: Tổng hợp các cách bổ sung lợi khuẩn đường ruột cho bé đơn giản tại nhà