Trẻ bị táo bón lâu ngày có sao không? Cách khắc phục an toàn

1. Trẻ em táo bón lâu ngày là như thế nào?

Trẻ nhỏ bị táo bón lâu ngày là tình trạng trẻ đi đại tiện ít hơn 3 lần mỗi tuần, phân thường bị khô, cứng và thậm chí là to hơn bình thường khiến bé phải rặn nhiều. Ngoài ra, bé bị táo bón lâu ngày còn là tình trạng táo bón kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng và thường xuyên tái phát.

2. Trẻ bị táo bón lâu ngày có sao không?

Trẻ em bị táo bón kéo dài không chỉ gây khó khăn trong việc đi tiêu mà còn khiến bé dễ mệt mỏi, biếng ăn, chậm tăng cân, thậm chí ảnh hưởng cả đến tiểu tiện như đi tiểu nhiều lần hoặc són tiểu. Nếu tình trạng này không được can thiệp sớm, bé có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm. Do đó, ngay khi con có dấu hiệu táo bón lâu ngày, bố mẹ nên đưa bé đi khám để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Các biến chứng nếu không điều trị kịp thời có thể kể đến như:

• Trẻ bị nứt kẽ hậu môn, đau rát, chảy máu khi đi tiêu.
• Trẻ bị sa trực tràng, trĩ nội hoặc trĩ ngoại.
• Trẻ bị rối loạn tiểu tiện như đi tiểu nhiều lần, són tiểu.
• Trẻ có thể bị viêm ống hậu môn trực tràng.
• Ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng, gây chậm lớn, suy dinh dưỡng ở trẻ.
• Tăng nguy cơ rối loạn tâm lý khiến trẻ sợ đi vệ sinh, lo âu, cáu gắt.

3. Triệu chứng thường gặp khi trẻ em bị táo bón kéo dài

Khi bé bị táo bón lâu ngày, bố mẹ có thể dễ nhận thấy một số dấu hiệu bất thường sau đây:

• Trẻ đi đại tiện ít hơn 3 lần/tuần, phân khô, cứng, phải rặn mạnh mới đi ra được.
• Trẻ bị táo bón kéo dài hơn 2 tuần.
• Trẻ bị đau khi đi tiêu, khó chịu vùng bụng hoặc đau bụng âm ỉ.
• Có máu tươi dính trên phân hoặc giấy vệ sinh do vết nứt hậu môn. 
• Trẻ có thể biếng ăn, chán ăn, ăn không ngon miệng. 
• Trẻ mệt mỏi, quấy khóc, cáu gắt.
• Xuất hiện tình trạng trẻ són phân, tiểu tiện bất thường.

4. Khi trẻ bị bón lâu ngày: Bố mẹ nên làm gì và tránh làm gì?

Sau khi đã biết được trẻ bị táo bón lâu ngày có sao không, nhiều phụ huynh quan tâm tiếp theo đó là cách xử lý tình trạng này. Việc điều trị táo bón ở trẻ phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân và mức độ nặng nhẹ. Do đó, ngay khi nhận thấy bé bị bón lâu ngày, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và hướng dẫn phương pháp chăm sóc, điều trị phù hợp.

Bên cạnh đó, bố mẹ cũng cần lưu ý những việc nên làm và hạn chế sau:

4.1 Những điều bố mẹ nên làm

Khi trẻ nhỏ bị táo bón lâu ngày, bố mẹ nên đưa bé đi khám để được bác sĩ tư vấn kịp thời. Song song đó, có thể hỗ trợ con bằng những biện pháp tại nhà như bổ sung đủ nước và chất xơ trong khẩu phần ăn, khuyến khích trẻ vận động thường xuyên và rèn luyện thói quen đi vệ sinh đều đặn. Cụ thể:

4.1.1 Cần sớm đưa trẻ đi thăm khám bác sĩ

Khi trẻ em bị táo bón lâu ngày, nhất là trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm để được bác sĩ khám và tư vấn điều trị phù hợp. Theo đó, dựa vào nguyên nhân và độ tuổi, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc nhuận tràng để hỗ trợ làm mềm phân cho bé dễ đi ngoài. Trường hợp trẻ táo bón do bệnh lý sẽ cần điều trị dứt điểm bệnh để cải thiện tình trạng táo bón.

4.1.2 Áp dụng các biện pháp tại nhà để cải thiện táo bón lâu ngày ở trẻ

Song song tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, khi chăm sóc con tại nhà, bố mẹ cũng nên áp dụng một số cách sau: 

• Bổ sung nước và chất xơ: Bố mẹ cần đảm bảo cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày và ăn các thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây,... để hỗ trợ làm mềm phân, giúp trẻ đi ngoài dễ dàng hơn. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, mẹ nên cho bé bú sữa mẹ theo nhu cầu để đảm bảo cung cấp đủ lượng nước và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.
• Tăng cường vận động: Gia đình nên khuyến khích trẻ vận động nhiều hơn như chơi thể thao, chạy nhảy, đi bộ hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời để tăng cường nhu động ruột, giảm tình trạng trẻ con bị táo bón lâu ngày.
• Hình thành thói quen đi vệ sinh cho trẻ: Bố mẹ cũng nên tạo khung giờ cố định để trẻ đi vệ sinh, qua đó giúp con hình thành thói quen đi ngoài đều đặn và giảm tâm lý sợ đi đại tiện.
• Bổ sung men vi sinh theo chỉ định của bác sĩ: Trường hợp cần thiết, bố mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn. Tuy nhiên, mẹ cần lưu ý dùng theo hướng dẫn để đạt hiệu quả và đảm bảo an toàn cho bé.

>> Tìm hiểu thêm: Có nên dùng men vi sinh trị táo bón cho bé? Những điều cần biết

4.2 Những điều bố mẹ nên tránh khi bé bị táo bón lâu ngày

Bên cạnh những việc nên làm, bố mẹ cũng cần lưu ý tránh các điều sau để không làm trẻ bị táo bón lâu ngày trở nên nghiêm trọng hơn:

• Tránh ép trẻ đi đại tiện: Ép trẻ ngồi bô hay rặn quá sức sẽ khiến bé sợ hãi, căng thẳng và phản tác dụng, thậm chí có thể gây đau hậu môn.
• Không nên cho trẻ ăn thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế: Ăn nhiều những thực phẩm như bánh kẹo, snack, đồ ngọt hay tinh bột trắng có thể làm phân cứng hơn, làm táo bón lâu ngày ở trẻ em thêm nặng.
• Không tự ý bổ sung men vi sinh hay men tiêu hóa cho trẻ: Men vi sinh mặc dù có lợi nhưng nếu dùng không đúng liều hoặc sai loại, không tuân theo chỉ định của bác sĩ có thể không đạt hiệu quả, thậm chí gây rối loạn tiêu hóa ở trẻ.
• Không lạm dụng việc bơm thụt: Dùng bơm thụt quá nhiều có thể làm ruột trẻ phụ thuộc, giảm khả năng vận động tự nhiên của ruột.
• Không tự ý dừng thuốc theo liệu trình bác sĩ kê đơn: Ngưng thuốc giữa chừng có thể khiến tình trạng trẻ bị táo bón lâu ngày dễ tái phát hoặc không được điều trị triệt để.

>> Xem thêm: Các cách trị táo bón cho trẻ an toàn, hiệu quả theo dân gian

Trẻ bị bón lâu ngày có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp nhất là táo bón chức năng hoặc táo bón liên quan đến bệnh lý.

5.1 Bé bị táo bón chức năng

Táo bón chức năng chiếm phần lớn các trường hợp ở trẻ em. Nguyên nhân thường liên quan đến chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, thay đổi thói quen sinh hoạt (như nhịn đi vệ sinh vì sợ đau hoặc mải chơi), ít vận động hoặc sau giai đoạn chuyển đổi chế độ ăn (ví dụ cai sữa, tập ăn dặm). Những yếu tố này làm phân trở nên khô cứng, gây khó khăn khi đi ngoài và khiến trẻ bị táo bón lâu ngày.

5.2 Bé bị táo bón do bệnh lý

Trong một số ít trường hợp, táo bón lâu ngày ở trẻ em có thể là triệu chứng của một số bệnh lý như tắc nghẽn ống tiêu hóa do u/ trĩ, Hirschsprung (thiếu tế bào thần kinh tại một đoạn ruột), trực tràng giãn lớn, Crohn, viêm loét ruột/ đại tràng, rối loạn thần kinh trung ương, rối loạn điện giải

Từ những nguyên nhân kể trên, có thể thấy tình trạng bé bị táo bón lâu ngày đa phần đến từ thói quen sinh hoạt. Vì thế, để góp phần phòng tránh nguy cơ táo bón kéo dài ở trẻ, bố mẹ lưu ý nên:

- Bổ sung thực phẩm giàu lợi khuẩn cải thiện đường ruột:

Việc bổ sung thực phẩm giàu lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng khả năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất, đồng thời làm mềm phân, giúp trẻ đi ngoài dễ dàng hơn. Bố mẹ có thể cho trẻ dùng các thực phẩm tự nhiên chứa lợi khuẩn như sữa chua, dưa cải, kim chi,... 

Gợi ý mẹ thực phẩm giàu lợi khuẩn và dinh dưỡng tốt cho hệ tiêu hóa của bé đó là sữa chua Zott Montinis. Sản phẩm được lên men tự nhiên từ 100% sữa tươi chuẩn Châu Âu, chứa 2 chủng men L. Bulgaricus và S. Thermophilus, kết hợp cùng chất xơ hòa tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn. Nhờ đó giúp cải thiện tình trạng táo bón lâu ngày và tăng cường sức khỏe tiêu hóa cho bé. Hơn nữa, sản phẩm còn được bổ sung thêm vitamin C và vitamin nhóm B (B2, B6, B9) giúp bé yêu tăng cường đề kháng, ngăn ngừa vi khuẩn gây bệnh để phát triển toàn diện.

Hơn hết, sữa chua Zott Montinis đạt tiêu chuẩn chất lượng nhờ sản xuất trên dây chuyền hiện đại khép kín chuẩn Đức và không chất bảo quản, nên mẹ có thể an tâm cho con yêu từ 6 tháng tuổi thưởng thức mỗi ngày. Ngoài ra, sản phẩm còn có 3 hương vị thơm ngon (vị nguyên bản tự nhiên từ sữa tươi, vị xoài, vị táo), mẹ có thể lựa chọn theo khẩu vị của bé, cho con dùng trực tiếp hoặc kết hợp với trái cây đều rất hấp dẫn.

- Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên:

Vận động giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra trơn tru hơn. Bố mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động phù hợp với lứa tuổi như bò, tập đi, chạy nhảy, đạp xe hoặc đơn giản là chơi đuổi bắt trong nhà. Với trẻ nhỏ, mẹ có thể giúp con tập thể dục nhẹ bằng cách co duỗi chân tay hoặc động tác “đạp xe” để kích thích tiêu hóa tự nhiên.

- Đảm bảo cho trẻ uống đủ nước:

Nước giúp làm mềm phân, hỗ trợ nhu động ruột hoạt động hiệu quả hơn, giúp việc đi tiêu trở nên dễ dàng. Do đó, với trẻ từ 6 tháng tuổi, mẹ đảm bảo bổ sung nước đầy đủ cho con theo nhu cầu. Bên cạnh nước lọc, mẹ có thể cho bé uống thêm sữa hoặc nước ép trái cây để thay đổi khẩu vị và bổ sung dưỡng chất tự nhiên. Lưu ý, mẹ tránh cho con uống quá nhiều sữa/nước ép trước giờ ăn chính, vì có thể khiến bé no khi tới bữa ăn (gây mất cân bằng dinh dưỡng) và tăng nguy cơ nạp thừa đường.

- Một số mẹo khác:

Bên cạnh chế độ ăn và sinh hoạt, bố mẹ có thể áp dụng một số mẹo đơn giản tại nhà giúp giảm táo bón cho trẻ như: massage bụng theo chiều kim đồng hồ 5 - 10 phút mỗi ngày để kích thích ruột hoạt động; cho trẻ tắm nước ấm hỗ trợ giãn cơ vòng hậu môn; tạo thói quen cho bé đi vệ sinh vào khung giờ cố định mỗi ngày;...

>> Xem thêm: Trẻ bị táo bón nên ăn gì và kiêng gì để dễ đi ngoài hơn?

Bên cạnh quan tâm trẻ bị táo bón lâu ngày có sao không, nhiều bố mẹ còn có những thắc mắc sau:

7.1 Táo bón lâu ngày ở trẻ thường diễn ra trong độ tuổi nào?

Táo bón lâu ngày ở trẻ em thường xảy ra ở ba giai đoạn chính: giai đoạn ăn dặm (6 tháng - 1 tuổi), giai đoạn tập đi vệ sinh (2 - 3 tuổi), và giai đoạn trẻ bắt đầu đi học (mẫu giáo, tiểu học, 3 - 5 tuổi): 

• Giai đoạn ăn dặm (6 tháng - 1 tuổi): Khi chuyển từ sữa sang thức ăn đặc, hệ tiêu hóa của trẻ cần thời gian thích nghi. Chế độ ăn thiếu chất xơ hoặc không đủ nước dễ gây táo bón.
• Giai đoạn tập đi vệ sinh (2 - 3 tuổi): Trẻ có thể sợ hãi, áp lực khi ngồi bô hoặc cố nhịn đi ngoài vì mải chơi, khiến phân cứng lại. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ 3 tuổi bị táo bón kéo dài, nếu không được khắc phục sớm có thể hình thành thói quen xấu khi đi tiêu.
• Giai đoạn đi học (mẫu giáo, tiểu học là 3 - 5 tuổi): Môi trường mới, lịch sinh hoạt thay đổi và nhà vệ sinh lạ ở trường có thể khiến trẻ căng thẳng và nhịn đi ngoài. Nhiều trẻ 4 tuổi bị táo bón lâu ngày do tâm lý sợ đi vệ sinh ở lớp hoặc chế độ ăn tại trường thiếu chất xơ.

Tuy nhiên, trẻ ở mọi lứa tuổi đều có thể bị táo bón do thiếu chất xơ, ít uống nước, ít vận động, căng thẳng hoặc các nguyên nhân bệnh lý khác. Do đó mẹ không nên chủ quan, hãy theo dõi việc đi ngoài của con để phát hiện vấn đề bất thường và xử lý kịp thời.

7.2 Có nên áp dụng mẹo dân gian chữa táo bón cho trẻ không?

Các mẹo dân gian như bôi mật ong, ngoáy mồng tơi, thụt nước bồ kết… chỉ là truyền miệng và chưa được kiểm chứng khoa học về tính an toàn, hiệu quả. Vì thế, tốt nhất bố mẹ nên đưa bé đi thăm khám bác sĩ để điều trị. Không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian, để tránh khiến tình trạng táo bón của con trở nên nghiêm trọng hơn.

Đến đây mong rằng đã giúp bố mẹ giải đáp được băn khoăn trẻ bị táo bón lâu ngày có sao không. Táo bón lâu ngày ở trẻ không chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa mà còn tác động đến sự phát triển thể chất và tinh thần của con. Vì vậy, bố mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu bất thường, đưa trẻ đi khám sớm và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. 

>> Xem thêm:

• Các loại rau củ trị táo bón cho trẻ dễ tìm, dễ chế biến
• Vì sao trẻ 1 tuổi bị táo bón? Dấu hiệu & cách cải thiện hiệu quả
• Cách làm cho trẻ dễ đi cầu khi bị táo bón hiệu quả nhất