Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì & kiêng gì để nhanh hết?

1. Tổng quan về tình trạng rối loạn tiêu hóa ở trẻ

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ là tình trạng cơ vòng trong hệ tiêu hóa bị co thắt bất thường, gây ra những trở ngại trong việc co bóp, tiêu hóa thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng. Do hệ thống đường ruột của trẻ nhỏ còn rất non nớt và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, các dấu hiệu nhận biết như tiêu chảy, táo bón, đầy bụng, khó tiêu, nôn trớ hay đi ngoài phân sống rất dễ bùng phát. 

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa đa phần do sai lầm trong ăn uống như ăn các món khó tiêu, nhiều đạm, nhiều dầu mỡ, chế độ ăn không cân đối (ăn nhiều rau củ quả ít chất béo hoặc ngược lại), ăn thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, tiêu thụ thực phẩm giàu lactose,…

2. Vì sao nên chú ý chăm sóc dinh dưỡng khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa?

Khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa đa phần do sai lầm trong ăn uống như ăn các món khó tiêu, nhiều đạm, nhiều dầu mỡ, chế độ ăn không cân đối (ăn nhiều rau củ quả ít chất béo hoặc ngược lại), ăn thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, tiêu thụ thực phẩm giàu lactose,…

Do đó khi trẻ mắc vấn đề về rối loạn tiêu hóa, mẹ nên trao đổi với bác sĩ về chăm sóc chế độ ăn cho trẻ. Điều này giúp trẻ được cung cấp đủ dưỡng chất thiết yếu và hạn chế những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe để nhanh hồi phục hơn.

- Các nguyên tắc dinh dưỡng khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa: 

• Đảm bảo cung cấp đầy đủ 4 nhóm chất chính: Bao gồm chất đạm, chất đường bột, chất béo, vitamin và khoáng chất. Việc cân đối dinh dưỡng giúp trẻ có đủ năng lượng, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả và duy trì sức đề kháng vững vàng.
• Tăng cường lợi khuẩn probiotic: Lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Bên cạnh đó, vì có hơn 70% tế bào miễn dịch của cơ thể nằm tại ruột, nên tiêu hóa khỏe cũng giúp bé tăng cường đề kháng để sớm hồi phục sức khỏe.
• Chế biến thức ăn lỏng, mềm: Thức ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, rau củ nấu nhừ giúp dạ dày và ruột của trẻ không phải làm việc quá sức. Điều này giảm nguy cơ đầy bụng, khó tiêu và hỗ trợ hệ tiêu hóa phục hồi nhanh.
• Chia nhỏ bữa ăn cho bé: Thay vì cho ăn 2 - 3 bữa lớn, chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày giúp giảm gánh nặng cho dạ dày và ruột. Bữa ăn nhỏ đều đặn giúp trẻ hấp thu dưỡng chất tốt hơn và hạn chế tình trạng nôn trớ, đầy hơi, khó tiêu.
• Tránh ép hoặc cho trẻ ăn quá nhiều: Việc ép trẻ ăn hoặc cho ăn quá no có thể gây căng thẳng dạ dày, khó tiêu và làm tình trạng rối loạn tiêu hóa ở trẻ kéo dài. Do đó, mẹ chỉ nên cho trẻ ăn vừa đủ theo nhu cầu cơ thể để giúp bé tiêu hóa tốt.

3. Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì? 10 thực phẩm nên có trong thực đơn

Thực đơn ăn dặm cho bé rối loạn tiêu hóa nên có các loại thức ăn dễ tiêu hoá để không gây áp lực lên dạ dày và ruột; đồng thời vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng để bé có đủ năng lượng cần thiết như: cháo, thịt gà, chuối, sốt táo, sữa chua, quả bơ, rau xanh,... Chi tiết bên dưới:

3.1 Thực phẩm từ gạo

Các món từ gạo như cháo, bún, phở,... là gợi ý cho băn khoăn bé bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì. Những thực phẩm này vừa có kết cấu mềm, dễ tiêu, giúp dạ dày và ruột trẻ không phải làm việc quá sức; vừa cung cấp lượng tinh bột nhất định cho bé có năng lượng hoạt động.

3.2 Thịt gà

Thịt gà nạc là nguồn đạm dễ tiêu, giúp trẻ bổ sung protein mà không gây quá tải cho dạ dày. Mẹ có thể chế biến thành cháo gà, súp gà,... để bé hấp thụ dinh dưỡng tốt, đồng thời hỗ trợ phục hồi sức khỏe sau khi rối loạn tiêu hóa.

3.3 Chuối

Với câu hỏi trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì thì chuối là gợi ý không nên bỏ qua. Chuối chín mềm, chứa nhiều chất xơ pectin, giúp làm dịu đường ruột, giảm tiêu chảy và hỗ trợ nhu động ruột. Ngoài ra, loại trái cây này còn giàu kali cùng nhiều khoáng chất và vitamin hỗ trợ bé tăng cường sức khỏe tiêu hóa và miễn dịch. Mẹ có thể nghiền chuối hoặc xay sinh tố làm món ăn nhẹ cho trẻ thưởng thức.

3.4 Sốt táo

Sốt táo mềm, dễ tiêu, giàu pectin và vitamin, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và giảm tình trạng đầy hơi, tiêu chảy nhẹ. Đồng thời, sốt táo còn giàu chất xơ và hàm lượng calo cao kích thích nhu động ruột hoạt động tốt hơn mà vẫn bổ sung lượng dưỡng chất cần thiết cho trẻ.

3.5 Sữa chua

Sữa chua là thực phẩm mà mẹ nên bổ sung nếu đang băn khoăn trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì. Đây là thực phẩm rất có lợi cho trẻ bị rối loạn tiêu hóa nhờ chứa nhiều lợi khuẩn (probiotic) giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn tốt hơn và giảm tình trạng đầy hơi, táo bón hay tiêu chảy nhẹ.

Nếu chưa biết mua sữa chua nào tốt cho bé, mẹ có thể tham khảo sữa chua Zott Montinis. Sản phẩm “ghi điểm” vì sử dụng nguồn sữa tươi 100% từ châu Âu và được lên men với 2 chủng men L. Bulgaricus và S. Thermophilus. Đồng thời còn bổ sung chất xơ hòa tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn ở đường ruột, ổn định hệ vi sinh để hỗ trợ giảm rối loạn tiêu hóa.

Hơn nữa, sữa chua Zott Montinis còn chứa vitamin nhóm B (B2, B6) giúp bé tăng cường đề kháng và hạn chế ốm vặt. Bên cạnh đó, sản phẩm không chứa chất bảo quản, có kết cấu sánh mịn rất thích hợp cho bé từ 6 tháng tuổi sử dụng. Ngoài ra, sữa chua còn có nhiều hương vị hấp dẫn như vị nguyên bản ít đường, vị chuối, vị xoài và vị táo, giúp trẻ thích thú khi ăn, tăng cảm giác ngon miệng và hỗ trợ việc bổ sung lợi khuẩn mỗi ngày cho hệ tiêu hóa.

3.6 Quả bơ

Mẹ hãy thêm quả bơ vào thực đơn của con, nếu chưa biết bé bị rối loạn tiêu hóa ăn gì dễ tiêu và ngon miệng. Bơ không chỉ có kết cấu mềm, bùi béo, mà còn cung cấp chất béo lành mạnh, vitamin (như E, C, K, B6) và chất xơ; giúp hỗ trợ sự phát triển trí não, tăng cường hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa khỏe mạnh. Để bổ sung loại trái cây này, mẹ có thể nghiền nhuyễn hoặc trộn cùng với cháo, súp,... cho bé ăn.

3.7 Khoai lang

Giải đáp tiếp theo cho băn khoăn bé bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì đó là khoai lang. Khoai lang nấu chín mềm, chứa nhiều chất xơ và vitamin A, C giúp nhu động ruột hoạt động tốt, hỗ trợ tiêu hóa và giảm táo bón. Đây cũng là nguồn tinh bột dễ tiêu, cung cấp năng lượng nhẹ nhàng cho trẻ. Mẹ có thể nấu thành cháo hoặc súp khoai lang để bé dễ hấp thu và bổ sung dinh dưỡng.

3.8 Các loại ngũ cốc

Ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, lúa mạch, gạo lứt, đậu Hà Lan,... đều giàu chất xơ hòa tan, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ nhu động ruột hoạt động hiệu quả. Đặc biệt, khi mẹ chế biến mềm, nấu cháo hoặc súp còn giúp dễ hấp thu và tiêu hóa tốt hơn, hỗ trợ làm giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa ở trẻ. Vì thế mẹ không nên bỏ qua ngũ cốc khi đang băn khoăn bé bị rối loạn tiêu hóa ăn gì.

3.9 Cà rốt

Cà rốt cũng là một loại củ tốt cho trẻ khi bị rối loạn tiêu hóa. Bởi cà rốt cung cấp beta-carotene và chất xơ, giúp làm dịu đường ruột và hỗ trợ tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón. Đồng thời, cà rốt còn chứa vitamin C, vitamin K, kali,... góp phần tăng cường sức khỏe miễn dịch cho bé khỏe mạnh. Khi chế biến thành món ăn mềm, cà rốt còn có màu sắc bắt mắt giúp trẻ hứng thú và ăn ngon miệng hơn.

3.10 Rau xanh

Các loại rau xanh như rau bó xôi, rau diếp, dưa chuột,... chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp hỗ trợ nhu động ruột và tăng cường hấp thu dinh dưỡng. Hơn nữa, rau xanh cũng giúp bổ sung chất chống oxy hóa, nâng cao sức đề kháng để trẻ nhanh hồi phục hơn khi bị rối loạn tiêu hóa.

>> Xem thêm: Bé bị tiêu chảy mẹ nên kiêng gì, ăn gì sẽ nhanh khỏi?

4. Bé bị rối loạn tiêu hóa nên kiêng gì? 4 thực phẩm mẹ cần tránh

Sau khi đã biết trẻ rối loạn tiêu hóa nên ăn gì, câu hỏi tiếp theo là bé có cần kiêng gì không? Bên cạnh những thực phẩm nên bổ sung, mẹ cần hạn chế cho con ăn các món nhiều đường, đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, cay nóng và thực phẩm chế biến sẵn. 

4.1 Thực phẩm chứa phẩm màu, nhiều đường

Những thực phẩm chứa nhiều đường hoặc phẩm màu nhân tạo như kẹo, bánh ngọt, nước ngọt, đồ uống có gas,... có thể gây kích thích đường ruột, làm tăng nguy cơ tiêu chảy hoặc đầy bụng ở trẻ. Các chất phụ gia cũng có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến rối loạn tiêu hóa kéo dài và khó hồi phục.

4.2 Đồ ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ

Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ như khoai tây chiên, gà rán, đồ ăn nhanh,... dễ gây khó tiêu, tạo gánh nặng cho dạ dày. Khi trẻ ăn những món này trong lúc rối loạn tiêu hóa sẽ làm tăng nguy cơ buồn nôn, đầy bụng, táo bón và làm chậm quá trình hồi phục hơn.

4.3 Thực phẩm chế biến sẵn

Thực phẩm chế biến sẵn như chà bông, xúc xích, cá hộp,... thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo bão hòa. Các thành phần này có thể làm hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động kém hiệu quả và gây khó tiêu hơn.

4.4 Đồ ăn cay, nóng

Các món cay, nóng như ớt, tiêu, gia vị nặng hoặc lẩu, mì cay,... không phù hợp với hệ tiêu hóa non nớt của trẻ. Chúng có thể kích thích niêm mạc dạ dày và ruột, dẫn đến đầy bụng, đau bụng, nôn trớ và làm tình trạng rối loạn tiêu hóa trở nặng.

5. Dinh dưỡng kết hợp chăm sóc giúp trẻ rối loạn tiêu hóa sớm khỏi

Bên cạnh nắm rõ rối loạn tiêu hóa ở trẻ em nên ăn gì, mẹ cũng cần biết cách chăm sóc để hỗ trợ con nhanh hồi phục. Cụ thể:

• Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn và tăng cường sức đề kháng tự nhiên.
• Vỗ lưng bé nhẹ nhàng để giúp đẩy khí thừa trong bụng ra ngoài, giảm đầy hơi, chướng bụng.
• Không cho trẻ mút tay hoặc đưa đồ chơi vào miệng, nên vệ sinh đồ chơi ít nhất 2 lần/tuần.
• Thường xuyên rửa tay bé sau khi chơi, tiếp xúc với động vật, đi vệ sinh, trước khi ăn,… giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và hạn chế rối loạn tiêu hóa tái phát.
• Lau chùi bề mặt đồ dùng, cũi, giường và sàn nhà thường xuyên để hạn chế vi khuẩn, virus gây rối loạn tiêu hóa.
• Khuyến khích vận động nhẹ nhàng như đi lại, chơi đùa,... để kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm đầy hơi.
• Nếu tình trạng không cải thiện sau 2 - 3 ngày hoặc có dấu hiệu nặng hơn, mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.