Bé 16 tháng biết làm gì, nói được gì? Phát triển tâm lý thế nào?

1. Tổng quan về sự phát triển của trẻ 16 tháng

Bước sang cột mốc 16 tháng tuổi, trẻ đã tự tin thể hiện sự khéo léo trong mọi hoạt động thường ngày, nhất là các kỹ năng vận động thô (như đi, đứng, ngồi,...). Chưa hết, đây là giai đoạn cái tôi cá nhân của trẻ bộc lộ mạnh mẽ qua sự đa dạng trong biểu cảm cảm xúc và thể hiện mong muốn được tự chủ trong những lựa chọn hàng ngày (như ăn gì, mặc đồ gì, mang giày/dép nào,...).

Dù tốc độ tăng trưởng thể chất của trẻ ở giai đoạn này đã ổn định và có thể chậm hơn so với giai đoạn sơ sinh, nhưng sự phát triển nhận thức, khả năng thấu cảm và thế giới ngôn ngữ lại đạt được những bước tiến đáng nhớ. Vì vậy, bố mẹ hãy thấu hiểu các đặc điểm tâm sinh lý này giúp xây dựng định hướng chăm sóc khoa học cho con, vừa tôn trọng cá tính riêng, vừa kích thích tối đa tiềm năng phát triển.

2. Trẻ 16 tháng biết làm những gì?

Khi tròn 16 tháng tuổi, trẻ đã tự đi rất tốt, thậm chí leo cầu thang, đi lùi và đi theo vòng tròn thuần thục; đồng thời biết cách dùng muỗng, đũa, thìa để thưởng thức bữa ăn trọn vẹn. Song song, bé biết nói 3 - 5 từ đơn, nhớ từ mới rất nhanh và bập bẹ theo các vần điệu trong những bài hát. Chưa hết, trẻ 16 tháng tuổi có thể sao chép hành động y hệt (ví dụ: cầm điện thoại và giả vờ gọi điện cho ai đó) và phát triển cái tôi mạnh mẽ.

2.1 Phát triển vận động

Trong lúc tìm hiểu bé 16 tháng biết làm gì, bố mẹ sẽ không khỏi bất ngờ khi biết rằng con đã biết đi tốt, đôi khi còn biết đi lùi, đi vòng tròn và leo lên, leo xuống cầu thang thuần thục mà không cần hỗ trợ. Đây chính là nền tảng cho bé chuẩn bị đạt được các cột mốc kỹ năng vận động quan trọng tiếp theo như leo trèo, chạy và nhảy múa theo nhạc.

Bên cạnh đó, bé 16 tháng tuổi biết cách sử dụng các ngón tay nhỏ xíu cầm chặt thìa, muỗng, nĩa để thưởng thức bữa ăn dặm thơm ngon và cầm cốc uống nước thành thạo. Trẻ còn thích thú với việc dùng ngón cái, ngón trỏ lật mở từng trang sách hoặc cầm bút chì vẽ nguệch ngoạc trên giấy.

2.2 Ngôn ngữ và giao tiếp

Đáp án tiếp theo cho thắc mắc trẻ 16 tháng tuổi biết làm gì là về khả năng sử dụng ngôn ngữ và giao tiếp. Lúc này, bé nói được 3 - 5 từ đơn nghĩa rõ ràng (như mẹ, ba, đi, cá, sữa) và tốc độ tiếp thu từ mới nhanh, chỉ qua vài lần lặp lại theo người lớn. Hơn thế, con thích nghe bố mẹ hát những vần điệu và bài hát dành cho trẻ ở tuổi mẫu giáo, đôi khi còn cố gắng hát theo.

Không chỉ vậy, trẻ 16 tháng hiểu được tên của hầu hết các đồ vật quen thuộc, bộ phận cơ thể và có thể thực hiện chính xác chỉ dẫn 1 - 2 bước từ bố mẹ. Chẳng hạn, khi nói ‘con nhặt đồ chơi bỏ vào rổ giúp mẹ nhé’, trẻ lần lượt thực hiện các động tác nhặt đồ chơi, bỏ vào rổ và lại khoe với mẹ.

2.3 Nhận thức của trẻ 16 tháng tuổi

Trẻ 16 tháng biết làm gì? Đó là sao chép hành động để tự tạo trò chơi cho mình, ví dụ như tự lấy điện thoại thực hiện cuộc gọi giả vờ hoặc sử dụng các khối đồ chơi/thìa làm điện thoại di động. Đây là một bước tiến lớn về nhận thức ở bé - nền tảng cho việc học hỏi các kiến thức sử dụng đồ gia dụng quen thuộc sau này.

Ngoài ra, bé 16 tháng tuổi thích giúp đỡ bố mẹ trong các công việc hàng ngày (ví dụ: gấp chăn hoặc quần áo, bày biện chén đũa cho bữa ăn,...). Tuy vậy, sự chú ý và khả năng tập trung của bé rất ngắn, dễ phân tâm nên bố mẹ sẽ thấy con hay bỏ dở mọi việc.

2.4 Cảm xúc và tâm lý của trẻ 16 tháng tuổi

Cảm xúc và tâm lý cũng là khía cạnh mà bố mẹ nên chú ý khi tìm hiểu bé 16 tháng biết làm những gì. Vào khoảng thời gian này, trẻ đã có sự sở hữu rất cao nên biết giữ đồ chơi của mình, không thích chia sẻ với ai khác. Đi cùng cái tôi phát triển mạnh, con dễ nổi giận, ăn vạ khi bị từ chối hoặc không thể tự làm một việc gì đó theo ý mình.

Đặc biệt, một số bé chưa hiểu hết hành vi nào chấp nhận được và không chấp nhận được. Do đó, nếu bố mẹ can ngăn làm điều gì đó, trẻ có xu hướng chống đối và cố gắng làm cho bằng được.

3. Những lưu ý khi chăm sóc bé 16 tháng tuổi

Khi đã biết bé 16 tháng biết làm gì, bố mẹ nên chủ động hỗ trợ con phát triển toàn diện bằng cách chú trọng dinh dưỡng khoa học và đủ chất. Cùng với việc cho bé ngủ đủ giấc, tham gia các hoạt động rèn luyện thể chất vừa sức và tham gia trò chơi tư duy giúp tăng trưởng thể chất, hoàn thiện trí não hiệu quả. Hơn thế, bố mẹ đừng quên trò chuyện, đọc sách, ca hát với bé thường xuyên để phát triển ngôn ngữ mạnh mẽ.

3.1 Dinh dưỡng của trẻ 16 tháng

Viện Dinh dưỡng cho biết, trẻ 16 tháng tuổi cần ăn đủ 3 bữa chính cùng 2 bữa phụ mỗi ngày với thực đơn đa dạng thực phẩm để tránh nhàm chán và bổ sung đủ chất. Song cần chú ý, ở giai đoạn này, bé có thể biếng ăn sinh lý hoặc kén chọn đồ ăn theo sở thích nên bố mẹ hãy tôn trọng ý kiến, mong muốn của con trong các bữa ăn. Bên cạnh đó, bố mẹ khuyến khích con ăn tự lập bằng cách tự dùng thìa xúc hoặc tự bốc các món ăn được cắt nhỏ thích hợp; đồng thời tránh ép ăn hay kéo dài bữa ăn quá 30 phút (1).

Ở các bữa nhẹ, bố mẹ có thể bổ sung năng lượng và dinh dưỡng cho con với sữa chua Zott Montinis. Sản phẩm chứa hai chủng men L. Bulgaricus và S. Thermophilus, kết hợp chất xơ hòa tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn cùng vitamin B2, B6, hỗ trợ trẻ 16 tháng tiêu hóa thuận lợi và tăng cường sức đề kháng.

Chưa kể, sữa chua Zott Montinis cho bé được làm từ 100% sữa tươi châu Âu, nhập khẩu trực tiếp từ Đức, không chứa chất bảo quản. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế IFS Food với điểm đánh giá 97,69% - minh chứng cho quy trình sản xuất an toàn, bé có thể thoải mái thưởng thức hàng ngày.

Hiện tại, sữa chua cho bé Montinis có vị nguyên bản ít đường cùng các phiên bản vị trái cây tự nhiên (chuối, táo, xoài) đều thơm ngon, hợp khẩu vị để bé tùy chọn theo sở thích. Ngoài ăn trực tiếp, mẹ có thể kết hợp sữa chua với trái cây tươi, ngũ cốc, các loại hạt cho bé bữa nhẹ ngon miệng, bổ dưỡng.

3.2 Đảm bảo giấc ngủ của trẻ

Bé 16 tháng tuổi cần ngủ đủ 11 đến 14 tiếng mỗi ngày, bao gồm một giấc ngủ đêm dài và duy trì ít nhất 1 giấc ngủ ngắn (1.5 - 2 tiếng) vào buổi trưa (2). Bố mẹ có thể hỗ trợ con có những giấc ngủ ngon và chất lượng bằng cách áp dụng chu trình thư giãn trước khi ngủ (tắm, đọc sách, nghe nhạc nhẹ) vào một khung giờ cố định để tạo phản xạ sinh học tự nhiên. Đi cùng không gian nghỉ ngơi thoáng mát, ánh sáng dịu nhẹ, chăn gối thơm dễ chịu giúp con dễ vào giấc và hạn chế tình trạng quấy khóc ban đêm.

3.3 Các hoạt động vận động an toàn và trò chơi tư duy

Trẻ 16 tháng tuổi luôn tò mò về mọi thứ xung quanh nên bố mẹ hãy cho con một không gian rộng rãi, an toàn trong nhà để thỏa sức khám phá bằng cách bọc các góc nhọn đồ nội thất và che chắn ổ điện. Đồng thời, bố mẹ nên tạo điều kiện cho trẻ chơi các trò chơi phát triển trí não (như xếp khối, lắp ráp hình đơn giản, chơi đất nặn an toàn) hoặc các trò chơi vận động ngoài trời (như đá bóng nhẹ, đi dạo công viên,...) để phát triển tư duy.

3.4 Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ đúng cách

16 tháng tuổi là giai đoạn định hình ngôn ngữ của bé mạnh mẽ. Vì vậy, bố mẹ hãy tích cực nói chuyện với con mọi lúc mọi nơi bằng giọng nói chuẩn, rõ chữ và tốc độ vừa phải. Khi con bập bẹ gọi tên một vật chưa rõ, bố mẹ hãy lặp lại từ đó một cách chính xác và khuyến khích lặp lại để ghi nhớ. Cùng với đó, bạn nên duy trì thói quen đọc sách tranh với bé hàng ngày và khuyến khích con chỉ vào các hình vẽ và gọi tên con vật, đồ vật để làm phong phú vốn từ vựng.