Bé 14 tháng biết làm gì & dạy trẻ thế nào để phát triển tốt?

1. Tổng quan về sự phát triển của trẻ 14 tháng

Bước sang cột mốc 14 tháng tuổi, tốc độ tăng trưởng thể chất của con tuy chậm lại so với trước nhưng có sự tiến bộ vượt bậc về khả năng vận động, nhận thức. Chẳng hạn, bé không chỉ khéo léo hơn trong từng bước đi hay cầm nắm đồ vật; mà còn có thể ghi nhớ hướng dẫn sử dụng của các đồ dùng quen thuộc, hiểu và thực hiện theo những gì bố mẹ yêu cầu.

Hơn nữa, thế giới cảm xúc của trẻ cũng đang thay đổi mạnh mẽ, có thể khiến bố mẹ bất ngờ. Cụ thể, trẻ bắt đầu bộc lộ rõ rệt cá tính riêng qua việc muốn tự chọn món đồ mình thích, món ăn mình yêu hoặc biểu lộ cảm xúc mạnh mẽ khi không vừa ý (như quấy khóc, cáu gắt,...).

Chính vì vậy, 14 tháng tuổi là khoảng thời gian lý tưởng để bố mẹ đóng vai trò là người đồng hành thân thiết, vừa tạo không gian vui chơi và học hỏi an toàn, vừa đưa ra chỉ dẫn nhẹ nhàng. Qua đó giúp con từng bước hoàn thiện các kỹ năng quan trọng cần thiết.

2. Trẻ 14 tháng biết làm những gì?

Bé 14 tháng tuổi có nhiều thay đổi về kỹ năng vận động (đi vững, có thể đi giật lùi mà không ngã, cầm cốc nước chắc chắn, nhặt đồ chơi rồi cầm chắc trong tay,...) cũng như ngôn ngữ và giao tiếp (thực hiện theo các yêu cầu đơn giản, phản ứng khi gọi tên, nói được 1 - 3 từ đơn,...). Không chỉ vậy, trẻ bắt đầu biết thể hiện sự yêu - ghét rõ ràng và ăn vạ, khóc lớn nếu bị ngăn cấm hoặc rời xa người thân.

2.1 Phát triển vận động

Để giải đáp cho thắc mắc ‘trẻ 14 tháng tuổi biết làm gì’, đầu tiên bố mẹ cần quan sát khía cạnh vận động. Trẻ lúc này đã có khả năng đi vững, leo lên/xuống cầu thang thành thạo và thậm chí có thể đi giật lùi mà không té ngã (1).

Ngoài ra, bé biết tự cầm ly uống nước, cầm muỗng xúc/bốc thức ăn và nhặt đồ chơi thuần thục. Đặc biệt, trẻ tự đứng lên, ngồi xuống, cúi xuống hoặc bật dậy dễ dàng hơn (1).

2.2 Phát triển ngôn ngữ và giao tiếp

Khi tìm hiểu trẻ 14 tháng biết làm gì, bố mẹ nhận thấy con hiểu lời nói của mình tốt hơn và thực hiện đúng theo các mệnh lệnh một bước đơn giản. Ví dụ, nếu nói ‘đưa quả bóng cho mẹ’ thì trẻ biết đi đến nơi có quả bóng, nhặt lên và đưa tận tay cho mẹ.

Không những thế, bé nói được 1 đến 3 từ đơn nghĩa rõ ràng (như ‘ma ma’, ‘ba ba’, ‘đi’, ‘cá’) kết hợp với các chuỗi âm thanh bập bẹ có ngữ điệu tương tự người lớn để bày tỏ suy nghĩ của mình (1). Bên cạnh đó, trẻ 14 tháng tuổi có phản ứng quay người về hướng phát ra âm thanh khi được gọi tên, bắt chước âm thanh hoặc vẫy tay tạm biệt và dùng ngón trỏ chỉ vào vật mình muốn.

2.3 Nhận thức và cảm xúc

Đáp án bé 14 tháng biết làm gì không thể thiếu khía cạnh nhận thức và cảm xúc. Lúc này, trẻ biết phân loại đồ vật (có thể theo màu sắc, hình dáng, kích thước) và thích khám phá những đồ vật có trong các ngăn tủ.

Đặc biệt hơn, bé 14 tháng tuổi bắt đầu hình thành cái tôi mạnh mẽ nên thể hiện rõ sự yêu/ghét với một món đồ chơi hay một người cụ thể. Đôi khi, con xuất hiện những cơn giận dữ, ăn vạ hoặc khóc lóc nhiều khi bị ngăn cấm làm điều mình muốn hoặc phải tạm xa cách bố mẹ.

3. Gợi ý cách nuôi dạy bé 14 tháng tuổi

Khi đã nắm rõ câu trả lời trẻ 14 tháng biết làm gì, bố mẹ nên chủ động lưu lại một số kinh nghiệm chăm sóc để con phát triển khỏe mạnh. Bao gồm ăn uống khoa học với đa dạng thực phẩm, chế biến dễ tiêu; có lịch sinh hoạt ăn - ngủ - chơi lành mạnh; dành thời gian vui chơi, đọc sách cùng bé,...

3.1 Xây dựng thực đơn dinh dưỡng đa dạng và kiên nhẫn khi con kén ăn

Trẻ 14 tháng tuổi rất dễ gặp tình trạng biếng ăn sinh lý do thường xuyên ‘bận rộn’ với việc tập đi, khám phá thế giới xung quanh. Hơn nữa, tốc độ tăng trưởng thể chất ở bé chậm lại so với thời gian trước nên dẫn đến nhu cầu năng lượng giảm.

Do đó, để hạn chế nguy cơ thiếu chất, bố mẹ chú ý thiết lập chế độ ăn uống cho trẻ đủ 3 bữa chính và 2 bữa phụ mỗi ngày. Trong đó, mỗi bữa ăn đều đảm bảo đủ các nhóm chất thiết yếu (chất đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất); đồng thời chế biến thực phẩm chín kỹ, mềm để con dễ nhai, nuốt cũng như hấp thu dinh dưỡng tốt.

Lưu ý, không ép buộc hay quát mắng khi con ăn ít vì dễ hình thành tâm lý lo lắng hoặc sợ hãi, từ đó chán ăn hơn. Thay vào đó, bố mẹ nên tạo không khí vui vẻ, cho con tự bốc ăn và bổ sung thêm món nhẹ bổ dưỡng, dễ hấp thu như sữa chua để đảm bảo đủ chất.

Mách nhỏ, sữa chua Zott Montinis là lựa chọn ‘được lòng’ các bé, với đa dạng hương vị từ vị nguyên bản ít đường đến vị trái cây hấp dẫn như chuối, táo, xoài. Sản phẩm chứa 2 chủng vi khuẩn L. Bulgaricus và S. Thermophilus, kết hợp bổ sung chất xơ hoà tan Inulin từ rễ rau diếp xoăn và Vitamin nhóm B (B2, B6) - hỗ trợ trẻ tiêu hóa thuận lợi, hấp thu dưỡng chất tốt và tăng sức đề kháng.

Chưa kể, sữa chua cho bé Zott Montinis được làm từ nguồn sữa tươi 100% từ Châu Âu, không chất bảo quản và được nhập khẩu trực tiếp từ Đức về Việt Nam. Quy trình sản xuất sữa chua Montinis đạt tiêu chuẩn quốc tế IFS Food* mức 97.69%, đảm bảo giá trị dinh dưỡng và an toàn cho trẻ.

*IFS Food (International Featured Standards Food - Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế) là một hệ thống tiêu chuẩn được thiết kế để đánh giá sự tuân thủ của sản phẩm và quy trình liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm.

3.2 Thiết lập chu trình ngủ nhất quán và khoa học

Trẻ 14 tháng tuổi cần ngủ đủ 11 đến 14 tiếng mỗi ngày (gồm 1 giấc ngủ dài ban đêm và 1 - 2 giấc ngủ ngắn ban ngày) (2). Để có những giấc ngủ chất lượng, bố mẹ giúp con tạo một chuỗi các hoạt động thư giãn trước giờ nghỉ ngơi, lặp đi lặp lại vào cùng một khung giờ. Chẳng hạn tắm nước ấm, thay quần áo, đọc truyện hoặc hát ru. Song song đó, nên giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu nhẹ, có thể bật thêm tiếng ồn trắng nhằm báo hiệu cho não bộ của trẻ biết đã đến giờ đi ngủ, hạn chế giật mình giữa đêm.

3.3 Tổ chức các trò chơi kích thích vận động và tư duy

Bố mẹ nên khuyến khích bé 14 tháng tuổi vận động thể chất hàng ngày, vừa giúp đốt cháy năng lượng dư thừa vừa hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể. Ngoài đi dạo, chạy nhảy ngoài trời, bố mẹ có thể cùng trẻ chơi các trò chơi rèn luyện sự khéo léo của đôi tay như thả khối vào hộp, xếp chồng hộp giấy, lăn bóng qua lại hoặc chơi trốn tìm. Ngoài ra, bố mẹ chú ý nên tạo không gian vui chơi an toàn trong nhà cho bé bằng cách cất các vật dụng nguy hiểm lên cao và che chắn kĩ ổ cắm điện.

3.4 Trò chuyện, đọc sách và làm giàu vốn từ cho trẻ

Bố mẹ nên thường xuyên trò chuyện với trẻ 14 tháng tuổi bằng từ ngữ dễ hiểu, phát âm chuẩn xác để con bắt chước theo. Khi đọc sách cho con nghe hàng ngày, bố mẹ ưu tiên những cuốn sách tranh có hình ảnh lớn, màu sắc rực rỡ, vừa đọc vừa chỉ tay vào hình và gọi tên các con vật, đồ vật nhiều lần. Điều này có thể giúp con ghi nhớ và mở rộng vốn từ vựng một cách tự nhiên.